HPV؛ ویروسی که اکثر ما در زندگی میگیریم و نمیدانیم!
اگر به دنبال پاسخ سوال «بیماری HPV چیست» هستید، اولین چیزی که باید بدانید شاید شما را آرام کند: HPV (ویروس پاپیلومای انسانی) شایعترین عفونت منتقله از راه جنسی در جهان است و تخمین زده میشود اکثر افراد فعال جنسی، در مقطعی از زندگی خود به آن مبتلا میشوند. این ویروس آنقدر شایع است که میتوان آن را «سرماخوردگی دنیای جنسی» نامید؛ اما با یک تفاوت مهم: برخی تیپهای آن، در صورت ماندگاری طولانی، خطر سرطان ایجاد میکنند.
HPV دقیقاً چیست و چه انواعی دارد؟
HPV خانواده بزرگی از ویروسهاست که بیش از ۲۰۰ تیپ شناختهشده دارد؛ حدود ۴۰ تیپ آن ناحیه تناسلی را آلوده میکند. این تیپها به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
- تیپهای کمخطر (زگیلساز): مهمترینها HPV 6 و 11 هستند که زگیل تناسلی ایجاد میکنند؛ آزاردهنده و مسری اما تقریباً هیچوقت سرطان نمیسازند.
- تیپهای پرخطر (سرطانزا): HPV 16 و 18 مسئول حدود ۷۰ درصد سرطانهای دهانه رحم هستند و تیپهای 31، 33، 45، 52 و 58 نیز سهم دارند.
تفکیک این دو گروه، پایه تمام تصمیمهای تشخیصی و درمانی است؛ جزئیات را در مقاله تیپهای پرخطر HPV بخوانید.
بیشتر عفونتهای HPV خودبهخود پاک میشوند
نکتهای که اغلب در فضای اینترنت گم میشود: سیستم ایمنی بدن در بیش از ۹۰ درصد موارد، ظرف ۱ تا ۲ سال ویروس را بهطور کامل پاک میکند، بدون هیچ دارویی. مشکل فقط وقتی شروع میشود که عفونت با تیپ پرخطر، «مزمن» و پایدار شود؛ آنوقت طی ۱۰ تا ۲۰ سال، احتمال ایجاد تغییرات پیشسرطانی و سرطان (بهویژه در دهانه رحم) افزایش مییابد.
HPV چگونه خودش را نشان میدهد؟
بیشتر عفونتها کاملاً بیعلامتاند؛ یعنی فرد میتواند سالها ناقل باشد و خبر نداشته باشد. دو مسیر بروز علائم وجود دارد:
- زگیل تناسلی: برجستگیهای گوشتی در ناحیه تناسلی و اطراف مقعد؛ نشانههای آن در علائم HPV در زنان و علائم HPV در مردان آمده است.
- تغییرات سلولی دهانه رحم: که فقط با تست پاپ اسمیر یا تست HPV قابل کشف است؛ چون علامت زودهنگام ندارد.
چه کسانی خطر بیشتری دارند؟
- شروع فعالیت جنسی در سنین پایین
- تعداد شریکهای جنسی بیشتر (در فرد یا شریک)
- ضعف سیستم ایمنی (HIV، داروهای سرکوبایمنی، دیابت کنترلنشده)
- سیگار کشیدن (دو برابر شدن خطر ماندگاری عفونت)
- عدم شرکت در غربالگری پاپ اسمیر
مسیر مدیریت هوشمندانه HPV در سه گام
- غربالگری منظم: پاپ اسمیر و تست HPV؛ توضیح کامل در مقاله تست HPV و نتیجه مثبت
- واکسیناسیون: مؤثرترین ابزار پیشگیری؛ راهنمای سنین و دوزها در مقاله واکسن HPV
- درمان بهموقع ضایعات: زگیل با کرایوتراپی و تغییرات پیشسرطانی با LEEP؛ پیش از تبدیل شدن به مشکل بزرگتر
سوالات متداول درباره بیماری HPV
آیا HPV یعنی سرطان دارم؟
مطلقاً خیر. اکثر عفونتهای HPV حتی تیپهای پرخطر، طی ۱ تا ۲ سال توسط سیستم ایمنی پاک میشوند. سرطان، نتیجه نادر و دیرهنگامِ عفونت مزمن درماننشده است و با غربالگری منظم تقریباً قابل پیشگیری.
آیا HPV فقط با رابطه جنسی منتقل میشود؟
HPV از تماس پوستبهپوست ناحیه تناسلی منتقل میشود؛ رابطه جنسی شایعترین راه است اما تنها راه نیست. جزئیات کامل در مقاله راههای انتقال و پیشگیری HPV.
بعد از گرفتن HPV، آیا دوباره میگیرم؟
بله؛ نسبت به یک تیپ، ایمنی نسبی ایجاد میشود اما از دهها تیپ دیگر محافظت نمیکند و ایمنی هم دائمی نیست. به همین دلیل واکسن (که چند تیپ را همزمان پوشش میدهد) و غربالگری منظم اهمیت دارند.
آیا مردان هم به HPV اهمیت باید بدهند؟
بله؛ مردان هم زگیل تناسلی میگیرند، هم ناقل به شریک جنسیشان هستند و هم بهندرت دچار سرطانهای مرتبط با HPV میشوند. جزئیات در مقاله علائم HPV در مردان.