درد مچ دست؛ فراموش‌شده میان انگشتان و شانه
وقتی صحبت آرتروز دست می‌شود، ذهن‌ها سراغ انگشتان می‌رود؛ اما آرتروز مچ دست واقعیت آزاردهنده بسیاری از افراد است، به‌خصوص کسانی که سال‌ها پیش مچشان آسیب دیده. جالب است بدانید آرتروز مچ اغلب «مکانیکی» و پس از ضربه ایجاد می‌شود، نه صرفاً با پیری.
چرا مچ دست دچار آرتروز می‌شود؟
۱. آسیب قدیمی (شایع‌ترین علت)
شکستگی استخوان ناوی (Scaphoid) که جاافتاده یا درمان‌نشده، و آسیب رباط‌های مچ، حتی ۱۰ تا ۲۰ سال بعد، آرتروز مچ ایجاد می‌کنند. اگر سابقه شکستگی مچ دارید و حالا درد دارید، این ارتباط را جدی بگیرید.
۲. آرتروز اولیه
کمتر از انگشتان شایع است؛ اما در کارهای سنگین مچی (کارگران، ژیمناست‌ها، ورزش‌های دست‌محور مثل پارالل) دیده می‌شود.
۳. آرتریت روماتوئید
مچ یکی از اولین و مهم‌ترین مفاصل درگیر روماتوئید است و سال‌ها التهاب، آن را به آرتروز ثانویه می‌رساند.
علائم آرتروز مچ دست
- درد با بارگذاری: چهار دست و پا رفتن، بلند شدن از زمین با تکیه روی دست، پوش آپ یا بلند کردن اجسام سنگین
- سفتی و محدودیت حرکت: به‌خصوص خم و راست کردن و چرخش مچ
- صدای خش‌خش هنگام حرکت
- ضعف در مشت قوی و چرخاندن پیچ و مهره
- تورم خفیف در فازهای فعال
تشخیص
عکس رادیوگرافی مچ تشخیص اصلی را می‌دهد و گاهی CT برای برنامه‌ریزی جراحی لازم می‌شود. پزشک با معاینه، محل دقیق درد (مفصل ناوی-هلالی، انتهای استخوان‌های ساعد یا مفصل RC) را مشخص می‌کند.
درمان آرتروز مچ دست؛ از ساده تا پیشرفته
خط اول (اکثر بیماران کافی است)
- مچ‌بند: ثابت کردن مچ در فعالیت‌های سنگین و شب؛ راهنمای انتخاب در مقاله آتل و بریس آرتروز دست
- اصلاح فعالیت: استفاده از اره و پیچ‌گوشتی برقی به‌جای دستی، تقسیم بار با دو دست
- ژل دیکلوفناک و مسکن‌های کوتاه‌مدت
- فیزیوتراپی: تمرین تقویتی و محافظتی؛ جزئیات در مقاله فیزیوتراپی آرتروز دست
خط دوم
- تزریق کورتیکواستروئید: برای فازهای درد شدید؛ جزئیات و محدودیت‌ها در مقاله تزریق کورتون
خط سوم (جراحی)
در آرتروز شدید مقاوم، گزینه‌ها شامل عصب‌کشی مفصلی (Denervation)، برداشت ردیف دیستال مچ (PRC) و مفصل‌جوشی (Fusion) است؛ هر کدام بسته به سن، شغل و خواسته حرکتی بیمار انتخاب می‌شوند و متخصص دست تصمیم‌گیر است.
سوالات متداول درباره آرتروز مچ دست
آیا مچ‌بند مداوم باعث ضعیف شدن مچ می‌شود؟
فقط اگر ۲۴ ساعته استفاده شود. الگوی صحیح: مچ‌بند در کارهای سنگین و شب، و تمرین تقویتی در ساعات آزاد.
شکستگی مچ ۱۵ سال پیش داشتم؛ حالا درد آن ربطی به همان دارد؟
بسیار محتمل است. شکستگی ناوی و آسیب‌های رباطی، حتی درمان‌شده، خطر آرتروز مچ را چند برابر می‌کنند؛ عکس رادیوگرافی وضعیت فعلی را مشخص می‌کند.
آیا با آرتروز مچ می‌توانم ورزش کنم؟
بله با اصلاح: به‌جای حرکات بارگذاری مستقیم روی مچ، از دمبل‌های سبک با مچ خنثی، کش و تمرین‌های بدون بار استفاده کنید؛ با هدایت فیزیوتراپیست.
آرتروز مچ خودبه‌خود خوب می‌شود؟
روند آن مزمن است، اما با مچ‌بند، اصلاح فعالیت و درمان مناسب، اکثر بیماران بدون جراحی زندگی راحتی دارند.